Çin'de üretilen ekipman Türkiye'deki bir sahaya gittiğinde en sık gördüğümüz sorunlar üç devir noktasında çıkar: ekipman fabrikadan çıkmadan önce yeterince test edilmemiştir; belgeler eksiktir ve işi gümrükte ya da kabulde durdurur; sandıklar sahaya gelir ama sırada monte edilecek parçayı kimse bulamaz. Her birinin kendi çözümü var. Fabrika kabul testini (FAT) yazılı bir test planına göre, imzalanabilir hale gelene kadar yürütün; CE uygunluk beyanını, Türkçe talimatları ve TAREKS'in istediği belgeleri sevkiyattan önce hazır edin; çeki listesini de montaj sırasına göre numaralandırın.
Kısa cevap
- (AB) 2023/1230 sayılı Tüzüğe karşılık gelen yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği Ekim 2026'da yayımlandı ve 20 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak; teslimatları bu tarihi aşan her proje belgelerini şimdiden yeni kurallara göre kontrol etmelidir.
- 2026'dan bu yana ithal makineler Ticaret Bakanlığının 2026/32 sayılı Tebliği kapsamında TAREKS üzerinden denetleniyor; gümrük kodu ön izin listesindeyse uygunluk beyanı ve ilgili belgeler, Türkçe çevirisiyle birlikte gönderen ülkede onaylatılmalıdır; yani bu iş mallar yola çıkmadan yapılmalıdır.
- FAT kabul kriterleri ölçülebilir olmalı, sevkiyattan önce kapatılması gereken eksikler imzadan önce kapatılmalı ve sahadaki SAT aynı kriterleri kullanmalıdır.
Kim neden sorumlu: imalatçı, ithalatçı, entegratör
Çin'deki fabrika imalatçıdır ve ekipmanın kendi uygunluğundan sorumludur. Risk değerlendirmesini yapar ve tasarımı buna göre şekillendirir, teknik dosyayı (risk değerlendirmesi, hesaplar ve test raporları dahil) hazırlar, uygunluk beyanını düzenler ve makinenin üzerine adını ve adresini, modelini, imal yılını, seri numarasını ve CE işaretini koyar. Yalnızca başka birinin hatta entegre edeceği bir konveyör bölümü tedarik ediyorsa, bu bölüm hukuken genellikle "kısmen tamamlanmış makine"dir: birleştirme beyanı ve montaj talimatlarıyla gelir, CE işareti taşımaz. Her makine için bunlardan hangisinin geçerli olduğu sözleşmede netleştirilmelidir.
İthalatçı, ekipmanı ithal edip piyasaya arz eden ve Türkiye'de yerleşik kişi veya şirkettir; bu genellikle bir Çin grubunun Türkiye'deki şirketi veya yerel bir ticaret şirketidir. Yeni yönetmeliğe göre ithalatçı CE işaretini, beyanı ve talimatları kontrol eder; kendi adını, adresini ve internet sitesini veya e-posta adresini makinenin üzerine, makinede yer yoksa ancak o zaman ambalaja veya makineye eşlik eden belgelere koyar. Beyanın bir kopyasını en az 10 yıl saklar. Bu rolü kimin üstleneceğine sözleşme imzalanırken karar verin.
Birden fazla tedarikçinin makinelerini tek bir hatta bağlayan ve üst kontrolü ve kilitlemeleri ekleyen taraf, Makine Direktifindeki tanıma göre kendisi de bir makine sayılan bir hatla karşı karşıyadır ve normalde hattın tamamı için risk değerlendirmesi ve beyan hazırlaması gerekir. Ekipman kullanıma alındıktan sonra yapılan bir değişiklik, değişikliği yapanı ancak üç koşul birlikte sağlandığında imalatçı konumuna getirir: değişiklik imalatçı tarafından öngörülmemiştir; yeni bir tehlike yaratır veya mevcut bir riski artırır; güvenlik kontrol sisteminin değiştirilmesini ya da koruyucu eklenmesini gerektirir. Sahada bir güvenlik devresine dokunmadan önce değişikliği bu koşullara göre kontrol etmekte fayda var.
Son kullanıcı, ekipmanın kullanımını Türkiye'deki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre yönetir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III'ünde listelenen ekipman, yetkili kişilerce periyodik kontrole tabi tutulmalıdır. Bu ek Aralık 2025'te bütünüyle değiştirildi; bu yüzden kaldırma ve iletme ekipmanlarını madde madde bu eke göre kontrol edin.
Belge hazırlığında sınır çizgisi 20 Ocak 2027
Türkiye, AB Makine Direktifi 2006/42/AT'yi 2009 tarihli Makine Emniyeti Yönetmeliği ile iç hukuka aktarmıştı. Yeni yönetmelik 16 Ekim 2026'da yayımlandı. Bazı usul hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe girdi; geri kalanı, eski yönetmeliğin yürürlükten kalkacağı 20 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Bu tarihten önce eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilen ekipman piyasada kalmaya devam edebilir. AB tarafında da (AB) 2023/1230 sayılı Tüzük aynı tarihte zorunlu hale geliyor.
Ekipman tedarikçilerini en çok birkaç nokta ilgilendiriyor. Talimatlar dijital olarak verilebilir, ancak en az 10 yıl boyunca çevrim içi erişilebilir kalmalıdır; alıcı satın alma sırasında kâğıt kopya isterse bir ay içinde ücretsiz olarak verilmelidir. Uygunluk beyanı bir internet adresi veya makinece okunabilir bir kod olarak sunulabilir. Kontrol sistemleri ve güvenlikle ilgili yazılımlar kurcalamaya karşı korunmalıdır.
Yeni yönetmeliğin EK-1'i, uygunluk değerlendirmesine üçüncü bir tarafın katılmasını gerektiren makineleri listeler. Bunların arasında 3 m'den yüksekten düşme riski bulunan insan kaldıran cihazlar ile makine öğrenmesi kullanan ve güvenlik fonksiyonu yerine getiren bileşenler vardır. Yalnızca yük elleçleyen konveyörler, sorterler ve istif vinçleri bu listede yer almaz. Projede insan kaldıran ekipman varsa o kalemi ayrıca kontrol edin.
İyi bir fabrika kabul testi (FAT) neleri kapsar?
FAT'ın amacı fabrikada bulunabilecek her sorunu fabrikada bulmaktır; böylece sahadaki zaman yalnızca sahada yapılabilecek işlere harcanır.
Test planı önceden yazılır ve iki tarafça imzalanır: neyin, nasıl test edileceği, kabul kriterleri ve teste kimin tanıklık edeceği. Kabul kriterleri ölçülebilir olmalıdır. "Normal çalışıyor" bir kriter değildir.
Yük testlerinde projenin gerçek kolileri, kasaları veya paletleri kullanılır; en hafif, en ağır, en küçük ve en büyük ürünler ile elleçlenmesi en zor olanlar mutlaka dahil edilir. Geçmiş projelerimizde FAT boş veya yalnızca standart test yükleriyle yapıldığında, yumuşak paketler, ağırlık merkezi kaçık yükler ve tabanı düzgün olmayan yüklerle ilgili sorunlar çoğu zaman ancak sahada ortaya çıktı.
Kapasite her koşul için ayrı test edilir. Bir çapraz bantlı sorter fabrikada genellikle yalnızca tek bir bölüm olarak kurulur; bu yüzden FAT o bölümün çevrim hızını ve besleme kapasitesini ölçer, pik saat kapasitesi ise sahada hattın tamamında ölçülür. Bir istif vincinde fabrika testi tek tek eksen hızlarını ve konumlama hassasiyetini kapsar; birleşik çevrim performansı sahada raf içinde doğrulanır. Test planı hangi testlerin FAT'a ait olduğunu, hangilerinin SAT'a bırakıldığını açıkça belirtmelidir.
Güvenlik fonksiyonları tek tek test edilir: acil durdurmalar, güvenlik kapısı kilitlemeleri, ışık perdeleri veya güvenlik lazer tarayıcıları, limit şalterleri, aşırı yük koruması ve makinenin enerji kesildiğinde ve enerji geri geldiğinde nasıl davrandığı. Risk değerlendirmesindeki her koruyucu önlemin FAT kaydında karşılığı olan bir test bulunmalıdır. Kontrol programının sürüm numarasını kayda geçirin. WMS / WCS arayüzü ancak sahada test edilebiliyorsa, en azından ana komutları, istisnaları ve alarmları fabrikada simüle edilmiş mesajlarla deneyin.
Eksik iş listesindeki (punch list) her maddeye bir sorumlu ve bir kapanış koşulu atanır; liste "sevkiyattan önce kapatılacak" ve "sahada çözülebilir" diye ikiye ayrılır. İlk grup kapanmadan FAT imzalanmaz. Fabrikaya gelemeyen bir tanık testi canlı videodan izleyebilir; kamera konumları önceden kararlaştırılmalı, ölçüm değerleri ekranda görünmelidir. Sonradan kurgulanmış bir kayıt bunun yerini tutmaz.
Sevkiyattan önce toplanacak belgeler
Dil konusunda: yeni yönetmelik talimatların ve güvenlik bilgilerinin Türkçe olmasını şart koşar; başka bir dilde düzenlenmiş uygunluk beyanının yanında Türkçe çevirisi bulunmalıdır. Yürürlükteki yönetmelik ise makinenin piyasaya arz edildiği ülkenin resmî dilini şart koşar. Çince veya İngilizce asıllar da gönderilebilir, ama Türkçe versiyonun yerini tutmaz.
| Kategori | İçerik | Hazırlayan | Sevkiyattan önce kontrol |
|---|---|---|---|
| Uygunluk | CE uygunluk beyanı veya kısmen tamamlanmış makine için birleştirme beyanı ve montaj talimatları | İmalatçı | Model ve seri numarası makineyle uyuşuyor; listelenen standartlar ekipmana uygun; Türkçe çevirisi ekli |
| Uygunluk | Teknik dosya (risk değerlendirmesi dahil) | İmalatçı saklar | Mallarla birlikte gönderilmesi şart değil, ama yetkili makamlar istediğinde sunulabilmeli |
| Çizimler | Genel yerleşim, temel ve gömülü parça çizimleri, elektrik şemaları, pnömatik/hidrolik şemalar | İmalatçı | Son revizyon; FAT'ta test edilen haliyle ekipmanla uyumlu |
| Talimatlar | Montaj, kullanım ve bakım talimatları | İmalatçı | Türkçe versiyonu mallarla birlikte gönderilir; yalnızca dijital teslim ancak 20 Ocak 2027'den sonra piyasaya arz edilen ekipmanda mümkündür |
| Test kayıtları | FAT raporu, güvenlik fonksiyonu test kayıtları, eksik iş listesinin kapanışı | İmalatçı ve tanık | İki tarafça imzalı; açık maddelerin saha planı var |
| Yedek parça ve yazılım | Yedek parça listesi, ilk yedek parça seti; PLC, görev dağıtım yazılımı ve HMI için program ve parametre yedekleri | İmalatçı | Yedek parça numaraları çeki listesiyle uyuşuyor; yazılım sürümleri FAT'takiyle aynı |
| Sevkiyat belgeleri | Ticari fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi ve benzerleri | İhracatçı | Eşya tanımları beyan edilen GTİP koduyla uyuşuyor |
| İşaretleme | Tip etiketi, CE işareti, ithalatçının adı ve adresi | İmalatçı, ithalatçı | Tip etiketi bilgileri beyan ve test raporlarıyla uyuşuyor |
TAREKS ithalat denetimi ve vergiler: gümrük kodunu neden sipariş öncesi kontrol etmeli?
Ticaret Bakanlığının makinaların ithalat denetimine ilişkin 2026/32 sayılı Tebliği 1 Ocak 2026'dan beri uygulanıyor. İthal makineler TAREKS sistemi üzerinden risk analizine dayalı olarak denetleniyor; denetimi yapan kuruluş Türk Standardları Enstitüsü'dür (TSE). Tebliğde iki GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) listesi vardır: birindekiler için önce ithalat denetimi ön izni alınması gerekir, diğerindekiler ise yalnızca risk analizi gönderiyi seçerse fiziki denetime girer.
Ön izin listesindeki kodlar için ithalatçı faturayı ve ekipmanın fotoğraflarını, ekipmana göre de uygunluk beyanını, tip onay belgesini ve gürültü belgesini sisteme yükler. Bu belgelerin gönderen ülkede Türkiye'nin ticaret müşaviri veya ticaret ataşesi tarafından onaylanması ve onaylı Türkçe çevirisinin eklenmesi gerekir. Uygulamada bu kısmın Çin'de yapılması gerekir. Listeler 2026 içinde değiştirildi; bu yüzden bir makinenin hangi listeye girdiği güncel versiyona ve yetkili makamların gereksinimlerine bağlıdır; gümrük müşavirinize teyit ettirin.
TAREKS kapsamında ekipman fiziki olarak denetlenebilir. Tip etiketi, test raporları ve belgeler birbiriyle uyuşmazsa mallar bekletilir ve ardiye masrafları birikir. İlk sevkiyat yola çıkmadan belgeleri gümrük müşavirine inceletin.
Vergilere gelince, gümrük vergisinin yanında ilave gümrük vergisi (İGV) ve ithalatta KDV de söz konusu olabilir; hepsi beyan edilen GTİP koduna ve menşe ülkeye göre hesaplanır, gümrük müşaviriniz bunu teyit edebilir. Konveyörler, sorterler, istif vinçleri ve kumanda panoları farklı kodlara girebilir; her ekipman tipini ayrı ayrı teyit edin.
Uzun parçaları bölün, montaj sırasına göre paketleyin, sonra SAT'ı yapın
En çok emek isteyen uzun parçalardır: konveyör şaseleri, bantlı konveyörlerin uzun bölümleri, istif vinci direkleri, üst ve alt raylar. Nereden bölüneceklerine paketleme sırasında kesip biçerek değil, tasarım aşamasında konteynerin iç ölçülerine göre karar verin. Hâlâ fazla uzun kalan parçalar ya sahada birleştirilecek şekilde tasarlanır ya da flat rack konteynerle veya konvansiyonel (break-bulk) yük olarak, navlunu projeye göre hesaplanarak gönderilir. Direkler ve doğrusallık toleransı olan diğer parçalar tüm boyları boyunca desteklenmeli ve varışta, montajdan önce yeniden ölçülmelidir. Elektrik panoları, tahrik üniteleri ve sensörler ayrı paketlenir; neme ve darbeye karşı korunur, içine nem alıcı konur.
Her paketin montaj çizimleriyle eşleşen "alan-ekipman-bölüm" formatında benzersiz bir numarası olmalı, sandığın üzerindeki işaretleme de çeki listesiyle uyuşmalıdır. Çeki listesini montaj sırasına göre numaralandırın: önce temel ve gömülü parçalar ile raflar veya ana şaseler gelir, sonra ana ekipman, en son da elektrik malzemeleri, güvenlik koruyucuları ve yedek parçalar. Parti parti sevkiyatta ilk parti sahanın işe başlamasını sağlamalıdır; aksi halde montaj ekibi gelir ve bekler.
SAT, FAT'ın test edemediklerini test eder: hattın tamamının pik saat kapasitesini, makineler arasındaki devir-teslimleri, WMS / WCS ile gerçek entegrasyonu, uzun süreli kesintisiz çalışmayı ve sahadaki koruyucuların eksiksiz olup olmadığını. İdeal olan, SAT planının FAT sırasında kesinleştirilmesidir. Hattın tamamının uygunluğundan entegratör sorumluysa, hat düzeyindeki risk değerlendirmesi ve beyan SAT'tan önce tamamlanır. EK-III'te listelenen ekipman montajdan sonra ve ilk kullanımdan önce yetkili bir kişi tarafından kontrol edilir, ardından periyodik olarak kontrol edilmeye devam eder.
Sıkça sorulan sorular
Yalnızca bir konveyör bölümü tedarik ediyoruz, hatta entegrasyonu yerel bir entegratör yapıyor. Bizim bölümümüz CE işareti taşımalı mı?
Genellikle birleştirme beyanı ve montaj talimatlarıyla, CE işareti olmadan, kısmen tamamlanmış makine olarak tedarik edilir; hattın tamamının beyanı entegrasyonu yapan taraftan gelir. Kabulde tartışma çıkmaması için bunu sözleşmeye yazın.
Ekipman 2026 sonunda yola çıkıyor ve Şubat 2027'de limana ulaşıyor. Eski kurallar mı, yeni kurallar mı?
Ekipmanın Türkiye'de ne zaman ithal edilip piyasaya arz edildiğine bağlıdır. Gümrükleme 20 Ocak 2027'den sonraya düşüyorsa belgeleri yeni yönetmeliğe göre hazırlayın. Şüphe halinde yetkili makamların gereksinimleri belirleyicidir; sevkiyattan önce gümrük müşavirinize teyit ettirin.
Her uygunluk beyanını Türkiye'nin ticaret müşavirliğine onaylatmak gerekir mi?
Hayır. Beyanın, tip onay belgesinin ve gürültü belgesinin gönderen ülkede onaylatılması yalnızca 2026/32 sayılı Tebliğin ön izin listesindeki kodlar için gerekir; diğer ekipmanda belgeler TAREKS'in istediği şekilde sisteme yüklenir. Kodlarınızın hangi listeye girdiğini gümrük müşavirinize kontrol ettirin.
FAT ve paketleme önerileri ekibimizin geçmiş projelerinden gelir ve yalnızca ilk yol göstericidir; her proje kendi verisiyle planlanır.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 16 Ekim 2026, Sayı 33402: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB) (yürürlük ve geçiş: Madde 52 ve Geçici Madde 1; ithalatçının yükümlülükleri: Madde 14; Türkçe talimatlar: Madde 11; beyanın çevirisi: Madde 22): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261016-12.htm
- Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, Sayı 33124 (4. mükerrer): Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32) (ön izin: Madde 5; fiziki denetim: Madde 10; yüklenecek belgeler: Ek-3): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M4-73.pdf
- T.C. Ticaret Bakanlığı, TAREKS: https://ticaret.gov.tr/urun-guvenligi/tareks
- Makineler hakkında (AB) 2023/1230 sayılı Tüzük, resmî metin (EUR-Lex): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1230/oj/eng
- Avrupa Komisyonu, makineler sayfası ((AB) 2023/1230 sayılı Tüzük 20 Ocak 2027'den itibaren uygulanır): https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/mechanical-engineering/machinery_en
- AB Makine Direktifi 2006/42/AT, Madde 2 (makine grupları ve kısmen tamamlanmış makine tanımları): https://www.legislation.gov.uk/eudr/2006/42/article/2
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde Aralık 2025 değişikliğine ilişkin duyuru: https://csgb.gov.tr/isggm/duyurular/24122025/
Türkiye'ye bir ekipman alımı veya sevkiyatı hazırlıyorsanız yerleşim planını, ekipman listesini ve teslimat takvimini iletişim formu üzerinden EMMANUEL Teknik Ekibi'ne gönderin; projeniz için FAT düzenlemesini, belge listesini ve parti parti sevkiyat planını birlikte çalışalım.